Rewolucja w globalnym zielonym governance. Jak nowe chińskie prawo wpłynie na europejskie i polskie łańcuchy dostaw i handel? Pekin chce eksportować swoje standardy ESG.
W połowie marca, na zakończenie sesji XIV Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych, Chiny przyjęły Kodeks Ekologiczny i Środowiskowy – pierwszy w historii kraju akt prawny o randze kodeksu poświęcony w całości ochronie środowiska i ekologii. Jest to drugi po Kodeksie Cywilnym z 2020 r. formalny kodeks statutowy w historii Chińskiej Republiki Ludowej. Dokument, który wejdzie w życie 15 sierpnia 2026 r., konsoliduje i unowocześnia ponad dziesięć istniejących ustaw środowiskowych, tworząc spójny, egzekwowalne ramy prawne dla zielonej transformacji.
Kodeks liczy 1242 artykułów, podzielonych na pięć części: przepisy ogólne, zapobieganie i kontrola zanieczyszczeń, ochrona ekosystemów, rozwój niskoemisyjny i zielony oraz odpowiedzialność prawna. Nowością jest rozszerzenie regulacji na dotychczas słabo uregulowane obszary: zanieczyszczenie światłem i promieniowaniem elektromagnetycznym, opary kuchenne, hałas, chemikalia oraz – co szczególnie istotne – wpływ wzorców konsumpcji na środowisko. Część IV wprowadza dedykowany rozdział o zmianach klimatu, nakłada na przedsiębiorstwa obowiązek kontroli emisji gazów cieplarnianych (art. 9 i 949), promuje gospodarkę o obiegu zamkniętym, oszczędzanie energii oraz rozwój technologii wodorowych i wychwytywania CO2. Kluczowe dla biznesu są przepisy o zielonych łańcuchach dostaw (art. 1000) – firmy muszą priorytetowo wybierać materiały i usługi energooszczędne, wodoszczędne i zasobooszczędne – oraz wzmocnienie zielonych zamówień publicznych (art. 994).
To nie jest ani pozorowana, ani tylko wewnętrzna reforma. Pekin jawnie pozycjonuje Kodeks jako wkład w globalne zielone governance. W czasie gdy niektóre kraje (w tym Stany Zjednoczone pod administracją Trumpa) wycofują się z ambitnych celów klimatycznych, Chiny konsolidują politykę ekologiczną w twarde prawo, dając przewidywalność inwestorom i biznesowi. Międzynarodowi obserwatorzy – od Rwandy i Tanzanii po Niemcy, Meksyk i Pakistan – podkreślają, że dokument pokazuje, iż szybki wzrost gospodarczy i silna ochrona środowiska nie muszą się wykluczać. Kodeks wpłynie na chińskie inwestycje infrastrukturalne i energetyczne w Afryce i Azji, podnosząc standardy środowiskowe projektów Belt and Road.
Jak nowe prawo zmieni europejskie – i polskie – łańcuchy dostaw?
Europa i Polska są głęboko wplecione w globalne łańcuchy wartości z Chinami jako kluczowym ogniwem. Według danych UE w 2025 r. Chiny pozostawały największym partnerem handlowym bloku, a polskie firmy eksportują do Państwa Środka komponenty motoryzacyjne, elektronikę i maszyny, jednocześnie importując krytyczne materiały, baterie i panele fotowoltaiczne. Kodeks chiński działa komplementarnie, choć nie identycznie, z unijnymi regulacjami zielonymi, które wchodzą w życie od 2026 r.: CBAM (mechanizm granicznego podatku węglowego), ESPR (ekoprojektowanie produktów), Battery Regulation i Digital Product Passport.
Dla europejskich – w tym polskich – przedsiębiorstw oznacza to podwójną presję i podwójną szansę. Po pierwsze, dostawcy chińscy będą musieli spełniać wyższe chińskie normy dotyczące śladu węglowego produktów, zielonych łańcuchów dostaw i raportowania emisji. To ułatwi unijnym importerom spełnianie wymogów CBAM i ESPR, ale jednocześnie podniesie koszty: chińskie fabryki będą musiały inwestować w czystsze technologie, co przełoży się na wyższe ceny komponentów. Po drugie, chińskie firmy eksportujące do Europy zyskają przewagę konkurencyjną: ich produkty będą już „zazielenione” od strony prawnej, co przyspieszy wejście na rynek UE i obniży ryzyko kar.
Polska, jako hub produkcyjny Europy Środkowej (motoryzacja, AGD, elektronika), odczuje to szczególnie mocno. Firmy z województw śląskiego, wielkopolskiego i dolnośląskiego, które są częścią łańcuchów Stellantis, Volkswagena czy dostawców baterii, będą musiały dostosować swoje audyty dostawców do chińskich standardów zielonych łańcuchów. Z drugiej strony otwiera się okno dla polskich eksporterów zielonych technologii – turbin wiatrowych, komponentów do magazynów energii czy rozwiązań recyklingowych – które będą musiały spełniać nowe chińskie kryteria, ale jednocześnie zyskają na chińskim popycie na „green tech”.
Dodatkowo w marcu 2026 r. Chiny przyjęły znowelizowaną Ustawę o handlu zagranicznym, która szczególnie promuje „zielony handel” i niskoemisyjne łańcuchy dostaw. To sygnał, że Pekin chce eksportować nie tylko towary, ale i własne standardy ESG. W efekcie europejscy regulatorzy (w tym KE) mogą być zmuszeni do większej koordynacji z Chinami w zakresie wzajemnego uznawania certyfikatów śladu węglowego lub wspólnych zasad green procurement, by uniknąć barier handlowych.
Wyzwania i szanse dla Polski
Główne ryzyko dla polskich firm to wzrost kosztów dostosowania i potencjalna presja konkurencyjna ze strony chińskich producentów, którzy dzięki skali i wsparciu państwa szybciej wdrożą zielone technologie. Z drugiej strony Kodeks może przyspieszyć nearshoring i friendshoring – część europejskich firm rozważy przeniesienie wrażliwych ogniw łańcucha bliżej UE, by uniknąć podwójnej regulacji. Dla Polski, która już dziś walczy o „local content” w ramach unijnego planu „Made in Europe”, to szansa na wzmocnienie krajowego potencjału w bateriach, OZE i recyklingu.
Chiński Kodeks Ekologiczny i Środowiskowy to nie tylko wewnętrzna rewolucja prawna. To wygląda na geopolityczny game-changer, który podnosi poprzeczkę globalnych standardów zielonych i zmusza Europę – w tym Polskę – do szybszej adaptacji. Dziś handel coraz bardziej splata się z klimatem. Zwycięzcami będą ci, którzy najszybciej przekują nowe regulacje w konkurencyjną przewagę. Dla Polski oznacza to konieczność pilnego dialogu branżowego z chińskimi partnerami i wykorzystania unijnych funduszy na zieloną transformację łańcuchów dostaw. Zielone governance przestało być opcją, a stało się warunkiem uczestnictwa w globalnym handlu XXI wieku.
CZYTAJ TEŻ: ESG wyznacza trendy na rynku nieruchomości
CZYTAJ TEŻ: Walka z greenwashingiem. W 2025 roku padły pierwsze zarzuty