Od początku działania systemu kaucyjnego w Polsce do 57 tys. punktów trafiło łącznie 1 mld butelek i puszek objętych kaucją – w najnowszym komunikacie podało Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Coraz więcej opakowań i małych sklepów w systemie
Ministerstwo Klimatu i Środowiska podało najnowsze dane na temat funkcjonowania systemu kaucyjnego w naszym kraju. Ten ruszył 1 października 2025 roku i właśnie padł rekord zebranych w jego ramach opakowań.
W całej Polsce działa obecnie 57 tys. punktów zwrotu, w tym 12,5 tys. punktów z automatami kaucyjnymi. Od początku działania systemu zwrócono 1 mld butelek i puszek objętych kaucją. Większość – 81 proc. – zwrócono w automatach.
Ministerstwo podaje, że systematycznie rośnie też liczba małych sklepów (o powierzchni poniżej 200 metrów kwadratowych) objętych system, które dobrowolnie do niego dołączyły. Jest to już ponad połowa z działających tego typu placówek – dokładnie 32 tys. sklepów, czyli 56 proc.
Zamiast do lasu, do recyklomatu
Podkreśla też, że system kaucyjny ogranicza zaśmiecanie przestrzeni publicznej. Co więcej, opakowania trafiają do butelkomatów czystsze niż te wyrzucane do zwykłych pojemników, co ułatwia ich przetworzenie i ponowne wykorzystanie np. do produkcji nowych butelek i puszek. Dzięki temu udaje się ograniczyć straty surowca i zwiększyć poziom recyklingu.
– W gospodarce kluczowe jest domykanie obiegu surowców. Materiały zebrane w systemie kaucyjnym są wyjątkowo czyste, dzięki czemu mogą być ponownie wykorzystane do produkcji nowych opakowań, także tych do kontaktu z żywnością – podczas konferencji prasowej dot. systemu kaucyjnego mówiła wiceminister Anita Sowińska.
Na czym polega system kaucyjny?
System kaucyjny to mechanizm, który polega na doliczaniu przy zakupie napoju w butelce lub puszce kaucji w wysokości 50 gr lub 1 zł i jej zwrocie przy oddaniu opakowania. By je zwrócić nie trzeba paragonu, a opakowanie musi być niezniszczone i posiadać etykietę z kodem kreskowym, aby automat lub sprzedawca go zeskanował.
Jakie opakowania obejmuje system kaucyjny?
Obecnie w ramach systemu kaucyjnego Polacy mogą zwrócić trzy rodzaje opakowań. Są to:
- butelki plastikowe do 3 litrów – 50 gr (np. po wodzie, sokach, napojach gazowanych)
- puszki metalowe do 1 litra – 50 gr (np. po piwie, napojach energetycznych czy napojach smakowych)
- szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra – 1 zł (np. po piwie, wodzie czy sokach).
Kluczowym elementem jest znak kaucyjny na etykiecie. To on wskazuje, że za opakowanie można odzyskać pieniądze.
Kaucją nie są objęte opakowania po kefirach, jogurtach czy opakowania kartonowe.
Kolejne rodzaje opakowań objęte systemem
System będzie cały czas rozbudowywany. Na antenie Polskiego Radia 24 wiceminister Anita Sowińska poinformowała, że jej resort analizuje możliwość rozszerzenia systemu kaucyjnego o kolejny rodzaj opakowań. W czerwcu miałyby zapaść decyzje w tej sprawie.
Systemem miałyby zostać objęte szklane opakowania jednorazowego użytku, a dokładnie standardowe butelki po wódce czy winie oraz tzw. małpki (to potoczne określenie na butelkę po wódce o pojemności 100 czy 200 mln). Wiceminister zaznaczyła jednak, że włączenie ich do systemu może być dużym wyzwaniem, bo szkło jest ciężkie i wymaga zupełnie innego sposobu obsługi butelkomatów.
- Widzę bardzo duże poparcie – zarówno społeczne, jak i ze strony biznesu – dla objęcia kaucją szkła jednorazowego użytku. Mówimy tu nie tylko o małych małpkach, ale też o standardowych butelkach po wódce czy winie, które bardzo często znajdujemy wyrzucone w lasach – mówiła na antenie Polskiego Radia.
System kaucyjny w innych krajach Europy
Jak podaje ministerstwo klimatu, obecnie – łącznie z Polską – system kaucyjny działa w 18 państwach Europy. Jako pierwsze – już w latach 80 i 90-tych ubiegłego wieku wprowadziły go w życie państwa skandynawskie.
- Szwecja w 1984 wprowadziła kaucję na plastik i metal,
- Finlandia w 1996 uruchomiła system zbiórki, który na starcie obejmował same puszki,
- Norwegia w 1999 uruchomiła system kaucyjny.
System kaucyjny funkcjonuje także w: Estonii, Łotwie, Litwie, Rumunii, Słowacji, na Węgrzech, Chorwacji, Niemczech, Holandii, Danii, Irlandii, Islandii, Malcie oraz od 2025 r. w Austrii.