W odpowiedzi na rosnące wyzwania związane z ochroną środowiska i konkurencyjnością przemysłu, Komisja Europejska ogłosiła nowy plan działania w ramach Rozporządzenia w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR). Dokument obejmuje lata 2025–2030 i wskazuje sektory gospodarki, w których mają zostać wdrożone nowe wymogi dotyczące trwałości, naprawialności, efektywności energetycznej i recyklingu. W centrum uwagi znalazły się m.in. tekstylia, stal, aluminium oraz opony czy meble.
Nowe podejście: od efektywności energetycznej do pełnej cyrkularności
Dotychczasowe regulacje dotyczące ekoprojektowania skupiały się przede wszystkim na oszczędności energii. Nowe zasady rozszerzają jednak zakres wymagań na cały cykl życia produktu – od projektu, przez użytkowanie, aż po możliwości ponownego wykorzystania i recyklingu. Oznacza to istotną zmianę podejścia: z energooszczędności na holistyczne podejście do zrównoważonej produkcji.
Wśród narzędzi wspierających realizację celów znajduje się m.in. Cyfrowy Paszport Produktowy (Digital Product Passport), który ma dostarczać konsumentom i partnerom biznesowym przejrzystych informacji o wpływie danego produktu na środowisko.
Tekstylia, stal i meble – priorytetowe sektory transformacji
Komisja Europejska wskazała sześć kategorii produktów, które mają pierwszeństwo w procesie wdrażania nowych przepisów. Są to:
- tekstylia, ze szczególnym uwzględnieniem odzieży,
- stal i aluminium,
- meble,
- opony,
- materace.
Wybór ten nie jest przypadkowy – to sektory o wysokim potencjale redukcji emisji, dużym zużyciu zasobów i możliwościach zwiększenia udziału surowców wtórnych. Harmonizacja przepisów na poziomie unijnym ma przyczynić się do wzmocnienia jednolitego rynku, ograniczenia barier handlowych oraz poprawy konkurencyjności europejskich firm.
Przejrzystość i naprawialność – nowe standardy dla konsumentów
Szczególny nacisk zostanie położony na cechy produktów, które mogą bezpośrednio wpływać na decyzje zakupowe konsumentów. W planie znalazło się wprowadzenie wskaźników naprawialności (repairability scores) dla wybranych kategorii produktów, m.in. elektroniki użytkowej i małego AGD.
Dodatkowo, nowe przepisy mają ułatwiać recykling i ponowne użycie elementów urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Celem jest nie tylko zmniejszenie ilości odpadów, ale również wydłużenie cyklu życia produktów i ograniczenie potrzeby produkcji nowych zasobów.
Wsparcie dla MŚP i szeroki dialog z interesariuszami
Proces wyboru produktów objętych planem był poprzedzony szerokimi konsultacjami z państwami członkowskimi oraz przedstawicielami przemysłu w ramach Forum Ekoprojektowania. Komisja zapowiedziała, że w trakcie dalszych prac nad konkretnymi aktami delegowanymi będą prowadzone analizy oddziaływania oraz kolejne konsultacje z interesariuszami.
Szczególna uwaga zostanie poświęcona potrzebom mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw. Zapowiedziano stworzenie dedykowanych narzędzi wsparcia, które mają ułatwić adaptację do nowych regulacji bez nadmiernych obciążeń administracyjnych.
Nowe przepisy, nowe szanse dla biznesu
Choć wymagania dotyczące trwałości, możliwości naprawy i obiegu zamkniętego będą coraz bardziej rygorystyczne, eksperci wskazują, że dla firm gotowych na inwestycje w innowacje to szansa na uzyskanie przewagi konkurencyjnej. Europejscy producenci zyskają dostęp do jednolitego rynku o wyśrubowanych standardach, co pozwoli im na tworzenie rozpoznawalnych marek w segmencie zrównoważonej produkcji.
Jak podkreślił Stéphane Séjourné, Wiceprzewodniczący Komisji ds. Strategii Przemysłowej:
To moment przełomowy – nowa fala ekoprojektowania przyniesie korzyści wszystkim Europejczykom, wspierając konkurencyjność przemysłu, miejsca pracy i środowisko.
Co dalej?
Wdrożenie przepisów będzie następowało stopniowo – za pomocą aktów delegowanych dla poszczególnych produktów lub ich grup. Część działań z poprzednich planów (np. dla urządzeń związanych z energią, jak ładowarki do samochodów elektrycznych czy silniki) będzie kontynuowana i powinna zostać sfinalizowana do końca 2026 roku.
Czytaj dalej: