Ustandaryzowanie i wydłużenie czasu realizacji bonów oraz włączenie, z odpowiednim wyprzedzeniem, do systemu szkła jednorazowego, tzw. małpek. To dwie najważniejsze zmiany w funkcjonowaniu systemu kaucyjnego, nad jakimi pracuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Resort klimatu zapowiedział zmiany w systemie kaucyjnym
Resort klimatu przygotował nowelizację ustawy określającej zasady działania systemu kaucyjnego. Planuje wprowadzić dwie ważne zmiany. Po pierwsze chce ustandaryzować i wydłużyć czas realizacji bonów otrzymywanych za zwrot opakowań kaucyjnych. Po drugie chce włączyć do systemu szkło jednorazowe (tzw. małki). Ta ostatnia zmiana z racji tego, że jest sporym wyzwaniem organizacyjnym i logistycznym, ma być wprowadzana z odpowiednim wyprzedzeniem.
– System kaucyjny ma działać dla ludzi, nie odwrotnie. Naszym priorytetem jest wygoda zwrotu, dalsza jawność logistyki i pełna jawność pieniędzy. To zawsze będą nasze oczekiwania względem operatorów. W ramach usprawnień będziemy chcieli ustawowo wydłużyć termin ważności bonów, by były ważne znacznie dłużej niż 30 dni – napisała na X ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.
Polacy zwrócili już 3,2 mld opakowań
Zdanych przekazanych przez ministerstwo wynika, że od początku funkcjonowania systemu w ponad 60 tys. punktach zebrano już łącznie 3,2 mld opakowań. Na koniec czerwca było to 2,3 miliarda sztuk, więc tylko w lipcu przybyło kolejnych 900 milionów sztuk.
Większość butelek i puszek zwrócono za pośrednictwem automatów kaucyjnych, to 88 proc. z wszystkich dokonanych zwrotów. Obecnie w Polsce automaty dostępne są w 17,5 tys. lokalizacjach. Zaledwie dwa miesiące wcześniej, w czerwcu 2026 r., były dostępne w 14 tys. punktów.
Resort podkreśla, że system kaucyjny wychodzi poza obszar handlowy. Poza sklepami działa już blisko 600 punktów zbierania opakowań. W czerwcu było to 230 takich miejsc. W samej warszawskiej przestrzeni miejskiej i na osiedlach funkcjonuje 61 automatów, a ta sieć – jak zapowiada resort – będzie szybko rosnąć. W planach jest montaż ponad 400 urządzeń w stolicy. Natomiast w perspektywie najbliższych 3–4 lat liczba automatów w całym kraju ma sięgnąć ok. 4 tysięcy.
System kaucyjny. Od kiedy działa? Co można zwrócić?
System kaucyjny to mechanizmem, którego celem jest zwiększenie poziomu recyklingu oraz ponownego wykorzystania opakowań. W Polsce funkcjonuje od października 2025 roku. Obecnie obejmuje trzy rodzaje opakowań. Są to:
- Plastikowe butelki PET o pojemności do 3 litrów – kaucja w wysokości 0,50 zł.
- Metalowe puszki o pojemności do 1 litra – kaucja wynosi 0,50 zł.
- Szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra – kaucja wynosi 1,00 zł.
Opakowania objęte systemem są oznaczone specjalnym znakiem kaucji. Aby otrzymać zwrot, opakowanie powinno być niezgniecione i posiadać czytelny kod kreskowy oraz symbol kaucji.
Wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska przypomina, że zgodnie z zapisami ustawy, klient ma prawo do zwrotu gotówki za bon kaucyjny. Nie jest zobowiązany do wykorzystania go podczas zakupów w sklepie, w którym zwrócił opakowania.
– To, że system kaucyjny działa, nie oznacza, że funkcjonuje on bezbłędnie. Przy tak dużej reformie logistycznej ciągłe ulepszanie jest czymś naturalnym, a każdy napływający sygnał traktujemy bardzo poważnie. Niezwykle istotną kwestią są nienaruszalne prawa konsumenta. Jeśli klient otrzymał bon kaucyjny i życzy sobie zwrotu gotówki, to ma do tego pełne prawo, a sklep nie może odmówić mu wypłaty pieniędzy – podkreślała w swoim wystąpieniu podczas konferencji prasowej zapowiadającej zmiany w systemie kaucyjnym.