Transformacja energetyczna w Polsce nabiera tempa. Po latach dyskusji o konieczności odejścia od węgla coraz więcej miast wprowadza rozwiązania realnie zmieniające lokalne systemy ciepłownicze. Najnowszy przykład pochodzi ze Zgorzelca i Görlitz – dwóch miast granicznych, które zdecydowały się na wspólny projekt budowy sieci ciepłowniczej opartej na źródłach odnawialnych.
United Heat – model współpracy ponad granicami
Projekt United Heat to efekt polsko-niemieckiego partnerstwa SEC Zgorzelec Sp. z o.o. i Stadtwerke Görlitz AG. Inwestycja, wspierana finansowo przez Komisję Europejską w ramach programu Connecting Europe Facility (CEF), ma charakter pionierski w skali całej Unii Europejskiej. Tylko kilka transgranicznych projektów energetycznych otrzymało podobne wsparcie, a United Heat jest pierwszym, który wprost dotyczy neutralnych klimatycznie sieci ciepłowniczych.
Zapisz się na newsletter Kompasu ESG
Celem przedsięwzięcia jest dekarbonizacja dostaw ciepła po obu stronach Nysy i stworzenie systemu przyjaznego środowisku, stabilnego cenowo i przygotowanego na przyszłe wyzwania klimatyczne.
Ciepłownia biomasowa – pierwszy etap inwestycji
W lipcu 2025 roku w Zgorzelcu rozpoczęto budowę nowoczesnej ciepłowni biomasowej o mocy 25 MW. To właśnie ona zastąpi dotychczasowe źródła węglowe i stanie się głównym elementem miejskiego systemu ciepłowniczego. Instalacja powstaje w formule „zaprojektuj i wybuduj”, a za realizację odpowiada konsorcjum firm UNIBEP S.A. oraz ENERGIKA Zbigniew Szamałek.
Uruchomienie planowane jest na I kwartał 2027 roku. Od tego momentu SEC Zgorzelec całkowicie wyeliminuje spalanie węgla. Warto podkreślić, że proces odchodzenia od paliw kopalnych w mieście trwa już od 2021 roku, kiedy stopniowo wyłączano kotły węglowe, zastępując je urządzeniami gazowymi w ramach okresu przejściowego.
Solartermia i magazynowanie energii – drugi etap
Po oddaniu do użytku ciepłowni biomasowej nadejdzie czas na kolejną innowację – instalację solartermii o mocy 5 MW wraz z magazynem ciepła. Rozwiązanie to pozwoli latem całkowicie zaspokoić zapotrzebowanie na ciepłą wodę użytkową bez angażowania paliw kopalnych. Planowane zakończenie drugiego etapu to koniec 2027 roku.
Technologia solartermii, choć wciąż mniej znana w Polsce niż fotowoltaika, ma ogromny potencjał. Dzięki niej energia słoneczna zostaje przekształcona bezpośrednio w ciepło, co czyni system bardziej efektywnym i stabilnym.
Znaczenie dla mieszkańców i klimatu
Efekty inwestycji nie ograniczą się do kwestii technicznych. Według szacunków, dzięki United Heat uda się zredukować emisję CO₂ o około 50 tysięcy ton rocznie. To przełoży się na poprawę jakości powietrza, stabilizację kosztów ogrzewania oraz wzrost bezpieczeństwa energetycznego regionu.
Dla mieszkańców Zgorzelca i Görlitz oznacza to czystsze powietrze, nowoczesną infrastrukturę oraz pewność, że ich miasta stają się częścią europejskiej transformacji energetycznej.
Symboliczny i praktyczny przełom
Warto zauważyć, że jeszcze kilka lat temu pomysł wspólnej, neutralnej klimatycznie sieci ciepłowniczej spotykał się ze sceptycyzmem. Jak przyznał burmistrz Görlitz Octavian Ursu, mało kto wierzył w powodzenie takiego przedsięwzięcia. Dziś projekt zyskuje pełne wsparcie Brukseli, a jego realizacja pokazuje, że ambitne cele klimatyczne mogą stać się rzeczywistością.
Wzór dla innych miast
United Heat ma szansę stać się przykładem dla innych regionów Polski i Europy. To projekt, który udowadnia, że współpraca transgraniczna, wykorzystanie odnawialnych źródeł energii i innowacyjne rozwiązania technologiczne mogą skutecznie zastąpić węgiel w ciepłownictwie.
Zgorzelec i Görlitz pokazują, że odejście od paliw kopalnych to nie tylko wizja przyszłości, lecz realny proces, którego efekty wkrótce odczują mieszkańcy. W dobie kryzysu klimatycznego i rosnących kosztów energii takie inicjatywy nie są luksusem, lecz koniecznością.
Czytaj dalej: