Wiedza Polaków na temat systemu kaucyjnego tylko na pierwszy rzut oka wydaje się dobra. Gdy zaczynamy zagłębiać się w szczegóły nowych rozwiązań, okazuje się, że braki są całkiem spore. Przykład? Tylko 61 proc. badanych wie, że nie potrzeba paragonu, by odzyskać kaucję za opakowania. A to kluczowa informacja, która zapewnia sprawne funkcjonowanie recyklingowej maszyny.
Polacy mają powierzchowną wiedzę na temat systemu kaucyjnego
Z raportu „Gotowość Polaków do systemu kaucyjnego. Indeks Gotowości Kaucja.pl 2025” wynika, że wiedza Polaków na temat nowych rozwiązań jest mocno powierzchowna. Choć 36,5 proc. badanych deklaruje dobrą znajomość pojęcia „system kaucyjny”, to czym głębiej wchodzą w szczegóły tego rozwiązania, okazuje się, że mają spore braki.
- System kaucyjny to nie jednorazowa zmiana, ale proces, który wymaga współpracy i zaufania. Chcieliśmy zobaczyć, z jakiego punktu startujemy – co Polacy wiedzą, czego się obawiają i jakie mają emocje wobec nowego obowiązku. Wyniki pokazują, że gotowość jest wysoka, ale prawdziwy test dopiero przed nami – mówi Piotr Okurowski, prezes Kaucja.pl.
Wiedza Polaków w praktyce. To wiedzą o zasadach zwrotów
Średni wynik uczestników badania wyniósł 72,8/100 punktów. To oznacza, że przeciętny badany udzielił ok. 3,6/5 poprawnych odpowiedzi. Za osoby dobrze poinformowane (wysoka wiedza) uznano tych, którzy rozwiązali quiz z wynikiem 4–5 trafień – szacunkowo ok. 59 proc. Co dokładnie pokazało badanie?
- 91 proc. badanych wie, że kaucja jest doliczana do ceny i zwracana przy oddaniu opakowania,
- 70 proc. wie, że zwrot obejmuje m.in. puszki metalowe,
- 61 proc. badanych ma świadomość, że kaucję można odzyskać bez konieczności posiadania paragonu,
- 42 proc. uważa, że oddanie opakowań jest możliwe tylko w automacie, co jest błędną informacją,
- 16 proc. uczestników badania uważa z kolei, że system dotyczy wyłącznie szkła, co również jest błędem.
W badaniu najlepiej poradzili sobie przedstawiciele pokolenia X, czyli ludzie urodzeni między ok. 1965 a 1980 rokiem (75,5 pkt), natomiast pokolenie Z, urodzeni między ok. 1995 a 2012 rokiem (67,9 pkt) uzyskało najsłabszy wynik – mimo że to właśnie młodsi najczęściej deklarowali, że temat znają bardzo dobrze.
CZYTAJ TEŻ: Dziesięć lat dążenia do zrównoważonego rozwoju. Nie wszystko się udało
CZYTAJ TEŻ: Polskie firmy właśnie wchodzą w najtrudniejszy sezon ujawniania „zieloności”
Uczestnicy badania zapytani o to, skąd czerpią wiedzę na temat działania systemu najczęściej wymieniali:
- media ogólnopolskie (32,5 proc.),
- portale internetowe (31,8 proc.),
- media społecznościowe (18,3 proc.),
- informacje w sklepach (15,7 proc.)
- aż 30,5 proc. badanych przyznało, że w ogóle nie poszukuje informacji na temat systemu kaucyjnego.
Wygoda i praktyka, tego od systemu oczekują Polacy
Autorzy badania zapytali również o podejście Polaków do systemu kaucyjnego. 84 proc. z nas deklaruje, że wykorzystuje go do segregowania odpadów (regularnie/warunkowo/sporadycznie), ale co trzeci Polak stawia tutaj konkretne warunki – odpowiedzi „tylko jeśli będzie wygodnie” zaznaczyło 27 proc. badanych (to 33 proc. wśród wszystkich deklarujących udział). Do korzystania z systemu zachęcą:
- proste zasady – 51 proc. wskazań,
- możliwość zwrotu opakowań przy okazji codziennych zakupów – 45 proc. wskazań,
- lokalizacja punktu blisko domu czy pracy – 44 proc. wskazań,
- krótki czas obsługi – 36 proc. wskazań.
Z perspektywy konsumenta kluczowa jest możliwość oddania opakowań „przy okazji”, bez konieczności planowania dodatkowych wizyt czy poświęcania czasu na dojazd do specjalnych punktów. Bliskość miejsca zwrotu oraz szybkość obsługi przy kasie są równie ważne jak jasne i zrozumiałe reguły, w tym brak konieczności okazywania paragonu. Dane pokazują, że kolejki i długi czas obsługi są jedną z głównych barier, które mogą podważyć zaufanie do systemu już na wczesnym etapie jego funkcjonowania – podsumowuje Grzegorz Podziewski, dyrektor Centrum Innowacji Retail, COMP S.A.