Nastawienie Polaków do korzystania z systemu kaucyjnego już na długo przed jego startem było pozytywne. Zdaniem ekspertów jest to jasny sygnał, że w społeczeństwie właśnie zachodzi głębsza zmiana związana z podejściem do zakupów i segregacji odpadów.
System kaucyjny w Polsce. Takie opakowania obejmuje
Od października w Polsce działa system kaucyjny. To mechanizm, który ma zwiększyć poziom recyklingu w naszym kraju W jego ramach za napoje w konkretnych butelkach płacimy dodatkową opłatę, tzw. kaucję. Odzyskujemy ją w momencie, kiedy we wskazanych punktach zbiórki oddajemy puste opakowanie. Obecnie systemem kaucyjnym objęte są trzy rodzaje opakowań:
- butelki plastikowe do 3 litrów,
- puszki metalowe do 1 litra,
- szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra.
Duża gotowość Polaków do korzystania z systemu kaucyjnego
Według badania ARC Rynek i Opinia z 2024 roku, już w ubiegłym roku ponad 80 proc. Polaków deklarowało gotowość do zwrotu butelek i puszek w zamian za kaucję, o ile proces ten będzie prosty i szybki. Podobne wnioski płyną z badania „Global Recycling Habits And Attitudes 2025”, realizowanego na zlecenie inicjatywy Każda Puszka Cenna (Every Can Counts). 74 proc. mieszkańców Polski deklaruje gotowość do korzystania z systemu kaucyjnego – to jeden z najwyższych wyników wśród 16 badanych państw. Średnia globalna jest niższa o 3 pkt. proc. (71 proc.), to oznacza, że w podejściu do segregowania śmieci wyprzedzamy niejedno państwo.
– Ludziom zależy, chcą po prostu poczuć się częścią zmiany i zrozumieć, dlaczego prawdziwy recykling ma znaczenie. Systemy kaucji zwrotnej to początek, a nie meta – mówił cytowany w raporcie David Van Heuverswyn dyrektor.
Sprawny system kaucyjny na wagę złota
Powyższe wyniki pokazują, że akceptacja społeczna dla nowego systemu istniała na długo przed jego faktycznym uruchomieniem i cały czas utrzymuje się na wysokim poziomie. Kluczowe jest jednak stworzenie warunków, które uczynią zwrot opakowań realnym elementem codziennych zakupów, a nie uciążliwym obowiązkiem. Należy na niego patrzeć nie tylko jak na narzędzie do walki z odpadami, ale początek głębszej zmiany w sposobie, w jaki konsumujemy, planujemy zakupy i postrzegamy odpowiedzialność za to, co trafia do naszych rąk.
CZYTAJ TEŻ: Dane FOB: 98 proc. firm posiada strategię DEI. Nie każda jest idealna
CZYTAJ TEŻ: System kaucyjny do poprawy. Przedsiębiorcy obawiają się kar
Jak wskazują eksperci z firmy Envipco Polska, nowy model działania opiera się na zaufaniu i automatyzacji. Konsument przynosi puste opakowanie, system weryfikuje je, nalicza zwrot i przygotowuje materiał do ponownego wykorzystania. W tle działa sieć urządzeń i systemów rozliczeniowych, które muszą być szybkie, niezawodne i odporne na błędy, bo od ich sprawności zależy zaufanie do całego mechanizmu. To właśnie w codziennym doświadczeniu użytkownika rozstrzyga się sukces systemu: czy będzie postrzegany jako wygodne rozwiązanie, czy jako biurokratyczny obowiązek.
– Choć dla konsumenta kaucja jest prostym mechanizmem – zapłać, a potem odzyskaj – dla całego ekosystemu handlu oznacza rewolucję operacyjną. Zmienia się sposób planowania dostaw, układ sklepów, a nawet komunikacja z klientem. W tle pojawia się też nowa forma lojalności. Ta wynikająca nie z rabatów czy punktów, lecz z poczucia uczestnictwa w systemie, który ma sens. Zmiana może być naturalna, jeśli towarzyszy jej odpowiednio zaprojektowana technologia, przemyślana logistyka i wsparcie operacyjne – dodaje Paweł Wróblewski, dyrektor zarządzający Envipco Polska.
To zwiększy zaangażowanie Polaków w segregację odpadów
Autorzy raportu opracowanego na zlecenie organizacji Każda Puszcza Cenna zapytali również o to, co mogłoby zmotywować Polaków do większej uwagi przy segregacji odpadów. 74 proc. badanych byłoby skłonnych bardziej angażować się w selektywną zbiórkę, gdyby to było doświadczenie interaktywne np. poprzez system nagród, gry czy aplikacje mobilne. Jako trzy najważniejsze czynniki motywujące do zwiększania recyklingu, Polacy wskazali:
- większą wygodę recyklingu (37 proc.).
- korzyści finansowe (42 proc.),
- system kaucyjny (41 proc.),