W 2026 roku po raz pierwszy duża część polskich spółek będzie musiała publicznie przyznać, ile tak naprawdę ich działalności i inwestycji spełnia kryteria unijnej Taksonomii zrównoważonej. Dla wielu zarządów to moment prawdy – dotychczasowe deklaracje „jesteśmy zieloni” będą musiały zostać poparte konkretnymi procentami.
Co dokładnie trzeba ujawnić za 2025 rok?
Obowiązek dotyczy spółek objętych obecnie (stan na styczeń 2026) dyrektywą CSRD w pierwszej fali, czyli przede wszystkim:
- dużych jednostek giełdowych (>500 pracowników)
- dużych banków i ubezpieczycieli
- największych firm energetycznych i ciepłowniczych
W raporcie niefinansowym za 2025 r. (publikacja w 2026) muszą pojawić się trzy kluczowe wskaźniki dla każdej z sześciu celów środowiskowych Taksonomii:
- Procent przychodów kwalifikowalnych / zgodnych z Taksonomią
- Procent CAPEX (wydatków inwestycyjnych) kwalifikowalnych / zgodnych
- Procent OPEX kwalifikowalnego / zgodnego
Najbardziej oczekiwane (i najczęściej komentowane) są oczywiście dwa pierwsze – przychody i CAPEX.
Rzeczywistość polskich spółek – stan na początek 2026
| Sektor | Średni % przychodów kwalifikowalnych | Średni % CAPEX kwalifikowalny | Największy problem praktyczny |
|---|---|---|---|
| Energetyka konwencjonalna | 8–28% | 35–68% | Gaz vs węgiel – różne traktowanie w 2025/26 |
| Ciepłownictwo miejskie | 5–42% | 25–75% | Brak jasnych kryteriów dla biomasy leśnej |
| Przemysł cementowy | 12–38% | 45–82% | Alternatywne paliwa vs efektywność energetyczna |
| Przemysł chemiczny | 18–45% | 30–70% | Bardzo wąskie kryteria dla chemii organicznej |
| Deweloperzy biurowi | 65–95% | 80–99% | Łatwo osiągnąć, jeśli budują nowe budynki |
| Banki komercyjne | 4–19% (kredyty) | – | Scope 3 – największa bolączka |
*dane przybliżone na podstawie raportów za 2024 + szacunków analityków i audytorów ESG, styczeń 2026
Dlaczego tak trudno osiągnąć wysokie wskaźniki?
- Czasowe okienko jest bardzo wąskie Większość kryteriów technicznych (TSC) dla celów klimatycznych weszła w życie dopiero w 2023/2024. Firmy miały realnie 2–2,5 roku na dostosowanie procesów inwestycyjnych.
- Gaz ziemny – największa pułapka 2025–2026 Kryteria dla gazu jako działalności przejściowej są bardzo restrykcyjne i zmieniały się jeszcze w 2024. Wiele projektów gazowych rozpoczętych w 2021–2022 nie spełnia już obecnych warunków → w praktyce wiele spółek energetycznych ma w 2025 roku znacznie niższy % CAPEX zgodnego niż deklarowały jeszcze rok wcześniej.
- Scope 3 w praktyce blokuje banki Największe polskie banki komercyjne szacują, że zaledwie 5–15% portfela kredytowego spełnia kryteria Taksonomii. Tymczasem akcjonariusze i agencje ratingowe coraz mocniej patrzą właśnie na ten wskaźnik.
- Biomasa leśna – polska specjalność, która stała się problemem Po zmianach interpretacyjnych KE z końca 2024 roku duża część elektrociepłowni opalanych biomasą leśną straciła status „znacznie przyczyniających się do łagodzenia zmian klimatu”. Efekt? Gwałtowny spadek wskaźników przychodów kwalifikowalnych w segmencie ciepłownictwa.
Jakie liczby zobaczymy najczęściej w raportach za 2025?
Najbardziej prawdopodobny scenariusz na wiosnę/lato 2026:
- Przychody zgodne – mediana 15–35%
- CAPEX zgodny – mediana 40–65%
- OPEX zgodny – mediana 20–45%
Bardzo mało spółek przekroczy 70% we wszystkich trzech kategoriach jednocześnie – poza nielicznymi deweloperami budującymi wyłącznie nowe budynki klasy A+ i kilku producentów opakowań z recyklingu.
Co to oznacza dla rynku
Rok 2026 będzie rokiem brutalnej weryfikacji zielonych narracji. Firmy, które będą w stanie pokazać CAPEX zgodny powyżej 60–70% i jednocześnie przyzwoite przychody kwalifikowalne (>40%), zyskają wyraźną przewagę kosztową w finansowaniu i lepszy odbiór wśród zagranicznych inwestorów instytucjonalnych.
Pozostałe podmioty czeka raczej seria trudnych rozmów z analitykami, którzy już teraz przygotowują się do serii pytań w stylu: „Dlaczego Państwa CAPEX zgodny jest o 30 pkt proc. niższy niż u konkurencji z Czech?” „Kiedy planują Państwo osiągnąć 50% przychodów kwalifikowalnych?”
Pierwszy prawdziwy sezon Taksonomii w Polsce właśnie się zaczął. I raczej nie będzie to łatwa przeprawa.
CZYTAJ TEŻ: Największe firmy w Polsce i raportowanie ESG. KMPG pokazało raport
CZYTAJ TEŻ: Specjaliści od zielonego budownictwa poszukiwani